3. FOREX’ TE TRADING SİSTEMİ ve DİSİPLİN

3.3. Forex’ te Trade Teknikleri ve Teorileri

Bu konumuzda spekülatif piyasalarda tecrübeli ve başarılı traderlar tarafından uygulanmış kuralları ve teorileri inceleyeceğiz. Bu kurallar sadece döviz piyaslarında değil, diğer piyasalarda da uygulunabilir. Yine hatırlatmakta yarar var; burada yazılan kurallar kesinlikle başarıya götürecek, işin tüm sırrını verecek sihirli sözler değildir. Bu tekniklerin uygulanıp hemen zengin olunması gibi bir durum söz konusu değildir. Sadece teknik, temel, psikolojik sistem içinde kullanılabilecek yardımcı kurallardır.

Nasıl her insan kişiliği, yetiştirilme tarzı, psikolojisi, olaylara yaklaşımı ve tepkileriyle farklıysa, hedefleri, korkuları ve hırsları değişiklik gösteriyorsa, trading sistemleri ve tarzları da farklı olacaktır. Sonuçta, vereceğimiz bilgiler bu şekilde değerlendirilmeli, kendi kişiliğine ve tarzına uygun yaratmış olduğu sistemine ek ve yardımcı bilgiler gözü ile bakılmalıdır.

Traderların kararlılık, disiplin, hız, esneklik, temkinli olma, bilgi ve tecrübe gibi özelliklerinin yanı sıra büyük başarıları olan traderların söylediği gibi “içeten gelen bir yeteneğin” de olması gerekir. Yani piyasaları hissedip yaşayabilmelidir.

• Trader, risk kontrolünü bilmeli ve bütün sermayesini aynı pozisyona yatırmamalıdır.
• Piyasa ile ilgili çeşitli görüşler bulunduğunda ve anlamadığı şeyler olduğunda piyasadan çekilip beklemek iyidir.
• Kardayken beklemek zarardayken çıkabilmek önemli bir disiplindir. Birçok yatırımcı bunun tam tersini yapmaktadır.
• Trader yalnızca kendi sistemlerine ve bilgilerine güvenir, tüyolarla ve dedikodularla hareket etmez.
• Trader,bir pozisyona girmeden önce tüm göstergeler aynı yönü ve sinyali vermelidir.
• Trader kendi işine yoğunlaşmalı, disiplinli olmalı ve zorluk altında bile mantığını ve soğukkanlılığını korumalıdır.
• Trader doğru pozisyona girebilecek kadar sabırlı olmalıdır. Ne olursa olsun boyunu aşacak pozisyonlara kolay kazanç uğruna girmemelidir.
• Pozisyon almadan önce zararına stop ve karı takip eden stop (İz süren – Trailing) noktaları iyi belirlenmelidir. Yoksa yükseliş başladığında yarısında stoplanabilirsiniz. Düşüş başladığında ise uzak stop noktasındaysanız kaybınız yüksek olabilir.
• Anlaşılmaz ve dengesiz bir biçimde kaybetmeye başladıysanız geri çekilmenin zamanıdır, hemen pozisyon terk edilmelidir. Yani işler yolunda gitmiyorsa şans fazla zorlanmamalıdır. Sermayeyi tüketmemek lazımdır, iyi fırsatlar ele geçtiğinde pozisyon açacak sermaye kalmayabilir, kalsa bile düşük miktarlı olacağından getirisi de düşük olur.
• Piyasada her an umulmadık ve imkansız görünen şeyler olabilir. Bu yüzden dar bir çerçeve içinde sınırlı kalınmadan düşünülmeli, her türlü ihtimal göz önüne alınmalıdır.
• Trader, fiyat hareketlerinin arkasında spekülatif nedenler olup olmadığını iyi gözlemlemelidir. Spekülatif hareketler yoksa teknik kırılma ve sinyallerin bir önemi vardır.
• Trader, başarılarından değil, başarısızlıklarından ders almalıdır. Piyasaya karşı savunmamızı her zaman sağlam tutmamız gerekir. Yani her zaman temkinli olunmalıdır.
• Duygusal davranılmamalıdır. Yapılan hata, çökmeye ve umutsuzluğa neden olmamalı, tekrar çalışıp gelecek pozisyonlar planlanmalıdır.
• Trader, ne zaman kazanabileceğinden çok, ne zaman kaybedebileceği üzerine yoğunlaşmalıdır. Güçlü bir savunma, ani e sürpriz bir saldırıyı beraberinde getirir.
• Trader, sabit fikir ve piyasanın yönü hakkında taraf olmamalı, görüşüne sıkı sıkıya bağlanmamalı, piyasa şartlarına göre değişikliklere ayak uydurabilmelidir.
• Gerektiğinde 180 derecelik bir esneklik gösterip zarar edebileceği bir pozisyondan yüksek kar sağlayabileceği bir pozisyona geçiş yapabilmelidir.
• Bir pozisyon aldığınızda karşınızdaki kişinin neden size döviz sattığını veya sizden döviz aldığını düşünün. Çünkü kimse aleyhine işlem yapmak istemez. Karşınızdakilerin davranış biçimini ve mantığını kavrarsanız az hata yaparsınız.
• Girilen pozisyon küçük olursa getirisi de küçük olur. Çok büyükse, hızlı hareket imkanı vermez ve hata yapılınca kaybı büyük olur. Bu nedenle girilecek pozisyonun  dengesi iyi hesaplanmaldır.
• Trader, kararlılığı ve esnekliği aynı anda dengeleyebilmelidir. Pozisyona girmeden önce hedefini belirlemeldir. Trend takip edilerek değişiklik olduğunda çıkış yöntemi belirlenirse karda oturma oranı o kadar yüksek olur.
• Olur – olmaz, sırf işlem yapmak amacıyla pozisyon açılmamalıdır. Sabırla bekleyip, uygun pozisyonlara sistem dahilinde girilmedir. Asıl kazançlar böyle elde edilir. Doğru işlemi beklemek önemlidir.
• Kullanılan sistemler ve kurallar artık işe yaramıyor ve piyasayla çelişiyorsa, esnek davranan test edilmiş yeni sistemler geliştirilmelidir.
• Girilen pozisyon istenildiği şekilde gitmiyorsa, zarar göze alınıp pozisyon terk edilmelidir. Böylece daha büyük zararlardan korunulmuş olunur. Ama pozisyon istenilen yönde kararlı bir şekilde gidiyorsa aynı yönde ilave pozisyon açılabilir.
• Fiyatlar düştü diye alım yapmak veya çok çıktı diye satım yapmak yerine belli göstergelerini ve trendlerini kırmış fiyat hareketlerine girmek olumlu olur. Çünkü düşmüş olan daha da düşebilirker, çıkmış olan fiyat daha da yükselebilir. Kimse tam dipten alıp, tam tepeden satamaz.
• Pozisyona girmeden önce alım veya satım nedenleri bir yere yazılırsa iyi olur. Aynı şekilde pozisyondan çıkma nedeni de yazılmalıdır. Böylece nerede hata yapıldığı bulunabilir.
• Eğer piyasanın hızlı bir şekilde aşağı veya yuları yönde bir hareket yapacağını düşünüyorsanız, limit emri vererek daha ucuza alıp, daha pahalıya satmanın hesabını yapmayın. Patlama olduğu zaman geç kalabilirsiniz. Bu durumda piyasa emri vermek daha iyidir.
• Pozisyona girdiğiniz ilk andan itibaren kar elde etmeye başladıysanız bu iyi yolda olduğunuzun ve iyi kazancın habercisidir.
• Kaybettikten sonra tekrar kaybı telafi etmek için işlemler yaparsanız daha büyük kayıplarla karşılaşabilirsiniz. Bu durumda, durup sakinleşmeli, nerede hata yaptığınızı bulmalı, yeni ve uygun pozisyonları beklemelisiniz. Aynı şekilde, büyük kazançlar sonrası da dinlenmeli ve kazancı hazmetmelisiniz.
• Realize edilmemiş yani cebe alınmamış kar sizin değildir. Bu nedenle zamanı geldiğinde karınızı alın.
• Piyasanın dibe vurmuş olması hemen yükseleceği anlamına gelmez. Bu nedenle yükselişi başlatacak olayların gelişmesini beklemek yararlıdır.
• Güne başlarken sistemlerinizi ve trade kurallarınızı, gün bittiğinde yaptığınız işlemleri gözden geçirmeniz yararlı olur.
• Traderların oturmuş dengeli bir kişisel hayatı, pozitif tutumu ve yüksek motivasyonu olması, çelişkilerden uzak durması, sonuçları ve sorumluluğunu kabullenmesi gerekir.
• Pozisyona girmeden önce ev ödevi yapar gibi çalışılmaldır. Alçak gönüllü ve temkinli olunmalıdır. Asla kendinizi büyük görmeyin, sınırlar koyun ve boyunuzu aşmayın. Fırsat gelene kadar bekleyin, pozisyona ne zaman girip ne zaman çıkacağınızı hesaplayın. Hazırladığınız stratejiler, piyasanın durumuna göre esnek olmalıdır. Kar elde edildiğinde dikkatli olunmalıdır. Çünkü sermaye büyüdükçe kontrolü zorlaşır ve kendine aşırı güven disiplinin terkedilmesine yol açabilir.

3.4. FOREX PİYASASI’NDA TRADING PSİKOLOJİSİ